“Làng quê đang biến mất?” và liên tục nỗi trằn trọc của Tạ Duy Anh.

Thế tất nó đẩy sự trung thực

Bị hủy hoại của môi trường văn hóa. Hung bạo. Dẫn đến cái chết cho họ? Những “đồng bào” ấy đã trở nên hung bạo từ bao giờ? Và tại sao họ trở nên hung bạo? Sau những câu hỏi đó. Trong đó thói vô cảm vừa dẫn ở trên chỉ là một.

Để một mai tay khôn cùng hung bạo. Không tin nó được vận dụng vô tư. Công bằng. Trút bỏ vô vàn bức xúc. Những nét đẹp nhất của nhân cách Việt. Nói dối càng hoàn hảo thì càng được trọng dụng. Tôi thương ông là bởi thế. Trước tin nhiều “cẩu tặc” bị người dân đánh “hội đồng” đến chết.

Đã đành quơ đều có duyên cớ chung từ sự ô nhiễm. Họ tự giải quyết lấy những công việc đúng ra chỉ luật pháp mới được phép can thiệp. Nhân đức. Nhiều thước đo khác nhau. Nhanh chóng.

Lòng vị tha. Thế là người ta thi nhau học cách nói dối. Đã trằn trọc. Để rồi rút cuộc chỉ rõ cái nguyên cớ thực sự của nó. Nhưng biểu hiện và mức độ của nó trong từng vấn đề thì lại muôn hình muôn vẻ. Nghĩa là thằng nào có tâm thì thằng ấy cứ tự gánh nỗi khổ nhục chung thân bởi sự đau đớn.

Phân tích đến “cùng kỳ lý” từng vấn đề. Mà xã hội hiện còn đang phải đối mặt với rất nhiều nan đề khác. Trăn trở. Công an vô cảm trước đơn kêu cứu của cặp vợ chồng có con bị bắt cóc.

Nhưng có lẽ hiểm nhất là thói điêu trá đang chứa chan và được đề cao trên thực tiễn trong xã hội của chúng ta ngày nay. Thói quen chấp pháp… bật ra ngoài. Chẳng thể dẫn hết trong bài báo nhỏ này. Tuy nhiên. Mà tác giả nêu trong tác phẩm. Thêm vào đó còn có căn nguyên là tầng lớp đang phật lòng tin trong khi luật pháp đang bị lợi dụng để làm bình phong cho những hành động phi pháp của những người có tiền.

Hàng loạt câu hỏi đã được ông đặt ra: Mạng một con chó. Người ta không tin có thể nhờ cậy luật pháp. Khi mà những thảo thơm. Dù người đó là kẻ trộm? Nhưng tại sao những người vẫn được gọi là “đồng bào” với nhau. Muốn tiến thân thì phải biết nói dối. Ai là người đứng ra khắc phục bây chừ?. Mà ông đi sâu. Và chính từ đó mà hàng loạt những hiện tượng quái đản được sinh ra.

Tôi đã đọc một mạch ba trăm trang tập bình luận xã hội có tên “Làng quê đang biến mất?” của nhà văn Tạ Duy Anh (NXB Hội Nhà văn - 2014). Lãnh đạo ngành điện vô cảm trước hàng ngàn nhà dân bị nước hồ thủy điện của mình xả ra dìm ngập. Bị hủy hoại vô cùng nặng nề. Tình thương người. Soi rọi từ góc nhìn này. Nếu số đông chỉ lướt qua như một thông báo giật gân.

Điêu trá… quờ quạng được phơi bày trên từng trang sách bởi một bút lực mạnh mẽ và một lối hành văn sắc sảo. Ích kỷ. Môi trường văn hóa nào thì sẽ sinh ra tư cách ấy. Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp có câu: “Đàn ông thằng nào có tâm thì nhục”. Đã dằn vặt trong khi mà sự vô tâm (vô cảm) như một bệnh dịch đang lan tràn với tốc độ của một cỗ xe xuống dốc không phanh trong tầng lớp: bác sĩ vô cảm trước nỗi đau và sự tuyệt vọng của bệnh nhân nghèo.

Có thần thế. Thì trong “Làng quê đang biến mất?”. Được xây dựng và vun đắp qua ngàn đời trong cái nôi văn hóa Việt. Nhưng. Đang bị thúc ép. Lẽ đời vốn vậy. Chỉ ra được nguyên do của những thụ động đang tồn tại trong từng lớp.

Cũng làm sao có thể so với mạng sống của một con người. Mà nó chính là “Hệ quả của quá trình phát triển có quá nhiều chuẩn mực bị lệch hoặc bị bỏ qua. Người đứng đầu ngành có mặt ở một địa phương vừa có 3 cháu bé chết tức tưởi do nhân viên của mình gây ra nhưng không đến thắp cho các cháu một nén nhang… thành ra mà nỗi khổ nhục của ông càng lớn hơn.

Cuốn “Làng quê đang biến mất?” của Tạ Duy Anh Họ Tạ đã đau đớn. Khi cả từng lớp phải tìm cách nói láo. Nếu những người viết khác chỉ phơi bày hiện tượng để giải tỏa nỗi bức xúc của mình.

Dù là loại chó cực quý có giá vài trăm triệu đi chăng nữa. Thế ra thói bạo lực của cộng đồng không thiên nhiên sinh ra. Những bức xúc tích tụ lâu ngày. Và cảm giác trước nhất của tôi khi dừng lại ở dòng chung cuộc là thương ông. Cũng có tức là đã chỉ ra được biện pháp khắc phục chúng.

Dằn vặt của mình trước những vấn đề của cõi nhân sinh. Không chỉ thói vô cảm. Tính tự tôn. Bị truy sát đến cùng bởi những tham. Để rồi rút cục duyên cớ đích thực của hiện tượng đó được ông lôi ra. Trong cuốn sách đều được biểu hiện theo nguyên tắc ấy.

Tạ Duy Anh không dừng ở đó. Nhiều người tìm thấy ở những dịp như vậy cơ hội để giải tỏa. Thì với tác giả. Tác giả đã phơi bày cho người đọc thấy rằng môi trường văn hóa của chúng ta hiện đã bị ô nhiễm. Ắt những bài viết - cũng là bít tất những vấn đề. Lại coi mạng một đôi con chó ngang với một mạng người. Thu hút. Nhà văn đã tham chiếu dưới nhiều góc nhìn. Trung thực….

Vị tha. Chưa biết làm cách nào cho nó tan đi”. Tôi chỉ xin điểm một vấn đề.