Nó gợi lại cho một thế hệ đã chứng kiến lễ tang của chủ toạ Hồ Chí Minh
Dòng người chảy không dứt về 30 Hoàng Diệu, nhà tang lễ suốt gần 10 ngày qua, gợi cho ông điều gì? Chúng ta đang được chứng kiến một thời khắc mà lòng người, lòng dân hướng về vị Đại tướng của dân tộc trong thời điểm ông ra đi.
Tôi thấy ông là người vô cùng trang nghiêm. Tôi cho rằng một trong những cái để tạo nên phẩm chất ấy, có lẽ bởi ông cũng là một nhà sử học, ông nhìn thấy cái tất yếu trong cuộc sống. Tôi chuẩn bị rất công phu, được Đại tướng khen và đọc rất kỹ. Có người hỏi tại sao thế cục Đại tướng lại gắn với con đường binh nghiệp, dù không có quá trình chuẩn bị thường nhật nào về quân sự, Đại tướng trả lời rằng điều ấy nên hỏi chủ toạ Hồ Chí Minh.
Cũng như khi Bác giao cho Đại tướng đứng đầu quân đội, Người đã đặt một cái tên - biệt danh cho Đại tướng là Văn, như một lời nhắc quân sự thực chất nền tảng của nó cũng là văn hóa, gắn liền với sự nghiệp cứu nước. Tôi nghĩ một con người mặc nhiên trước bất kỳ một thử thách nào, đấy là con người tri túc (biết đủ điều cần biết).
Nhưng khi phát biểu chính thức tôi chẳng thấy dấu ấn gì của mình. Lúc đó còn có Phùng Chí Kiên, những người khác được đào tạo chính quy, nhưng tại sao Bác lại giao cho Võ Nguyên Giáp trọng trách đó, chỉ có chủ toạ Hồ Chí Minh mới trả lời được. Đó chính là thước đo quan trọng nhất để đánh giá một con người. Bằng con mắt tinh đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn ông – một trí thức trẻ, nhưng có thể nói kí vãng không hề gắn với quân sự.
Tỉ dụ cuộc chuyện trò của ông hai lần với tướng McNamara xúc tiếp với các đồng minh cũ, hay chuyện Đại tướng tiếp xúc với con trai Tổng thống Kennedy, ông luôn nhắc đến truyền thống của dân tộc. Nhà nước, dân tộc lên trên, thậm chí trên cả bản thân mình. Đại tướng được những người tiến bộ trên thế giới tôn, có lẽ không chỉ là tài lược thao trên trận mạc, mà hẳn còn vì có gì rất tiêu biểu của nghệ thuật quân sự Việt Nam? Tôi nghĩ Đại tướng đã phát huy được truyền thống của dân tộc.
Luôn nhìn với con mắt của người có trách nhiệm Là một nhà sử học, ông có nhận xét gì về con thế gian thường của Đại tướng? Cái lớn nhất của một con người đã sống trọn một thế kỷ, trải nghiệm qua tất những biến cố quan yếu của thế kỷ ấy, ở vị trí của những người đóng vai trò quyết định của lịch sử biểu lộ ngay ở điều Đại tướng nói: Đó là ông luôn hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Bác Hồ giao cho và cũng là nhiệm vụ lịch sử giao cho, với ý thức “dĩ công vi thượng”.
Tầm vóc của Đại tướng chỉ có thể so sánh với chính ông mà thôi. Nếu Bác không giao toàn quyền quyết định cho Đại tướng ở trận mạc, nếu có một bộ máy quan liêu nâng lên đặt xuống, chắc không bao giờ có được chiến thắng có thuộc tính lịch sử quyết định.
Tôi rất nhớ lần tôi đến phỏng vấn ông, khi tôi nhắc đến câu chuyện ông làm thuê tác kế hoạch hóa gia đình, ông nói rất điềm nhiên rằng “đấy cũng là một nhiệm vụ được giao” và ông đã hoàn tất nhiệm vụ đó.
Là nhà nghiên cứu lịch sử ông đánh giá ra sao về tầm vóc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong lịch sử Việt Nam và thế giới? Đánh giá về tầm vóc của Đại tướng thì đúng như Đại tướng từng nói, phải gắn với thời đại của chính ông, đặc biệt là với chủ toạ Hồ Chí Minh. Điều quan yếu là phải làm vô cùng của mình.
Cảm ơn ông ! Nguyễn Minh Tuấn thực hành. Và rốt cuộc, tôi thấy ông là người rất tin cẩn vào mai sau. Nhưng Đại tướng lại nói về mình với quơ sự khiêm nhường đó là phải hoàn tất mọi nhiệm vụ Bác giao cho, vì đó cũng là nhiệm vụ của lịch sử. Truyền thống quan trọng nhất mà Đại tướng nhắc đến và muốn chứng minh là truyền thống hòa hiếu của dân tộc ta.
Bản thân tôi có lần được chuẩn bị tư liệu để Đại tướng phát biểu tại Ấn Độ - sự kiện đó như dấu mốc cho sự khởi đầu nghiên cứu, phát huy tư tưởng Hồ Chí Minh.
Cậu giúp việc tôi nhưng tôi có quyền dùng hay không dùng. Luôn vì việc công, để việc công lên trên. Khi gặp con trai cố Tổng thống Mỹ Kennedy, ông nói rằng đời trẻ của nước Mỹ đã chứng kiến một cuộc chiến tranh rất khốc liệt, nhưng các bạn hãy đọc lại lịch sử để thấy có một thời nước Mỹ từng là đồng minh của Việt Nam, chống phát xít Nhật.
Đó là thái độ cần học hỏi rất đáng quý đối với người trẻ. Chiến công nổi bật của Đại tướng là Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.
Trong những lần gặp gỡ với Đại tướng, điều gì để lại ấn tượng thực thụ sâu sắc trong ông? Tôi may mắn được gặp Đại tướng khi ông không còn giữ cương vị gì trong Đảng và quốc gia.
Nhưng tôi rất muốn cậu đã làm việc gì, phải làm đến nơi đến chốn”. Và một điều đặc biệt hơn, vào thời điểm xuất bản những cuối sách đó, Đại tướng là người độc nhất còn sống. Con người ông, dù cương vị nào cũng đặt lợi. Tôi nói điều này không hoàn toàn ở giác độ nghề nghiệp mà với tất những gì Đại tướng nói và viết ra chúng ta đọc được và tôi được chứng kiến.
Không phải danh tướng nào trên thế giới cũng được ghi danh như thế. Là chủ toạ Hội danh dự của chúng tôi, nhưng ông không làm hình thức mà theo rất sát từng việc, quý trọng mọi người.
Dù với mọi tiêu chí khác nhau, ở mọi thời đại từ lịch sử chiến tranh thế giới trước công nguyên đến nay, hoặc chỉ riêng thế kỷ 20, thì đều có Đại tướng. Chúng ta có thể có những cách tiếp cận khác nhau, có quan điểm khác nhau đánh giá về một nhân vật lịch sử, nhưng không có gì bằng thời kì và ưng ý người.
Ở riêng góc độ quân sự, chúng tôi ghi nhận trong rất nhiều công trình mang thuộc tính tổng kết lịch sử thế giới trong thế kỉ 20 mà tôi đọc được, không có công trình nào mà không ghi danh Đại tướng.
Vì vậy, đời trẻ Mỹ cũng như đời trẻ Việt Nam phải có bổn phận viết tiếp những trang sử hữu hảo, hòa bình, trên những bài học từ chiến tranh.
No comments:
Post a Comment